Prawo medyczne i bezpieczeństwo prawne sektora zdrowia
Obrona lekarzy i personelu medycznego
Skontaktuj się z kancelarią, aby ustalić, czego dotyczy sprawa, czy kancelaria może ją przyjąć oraz jak może wyglądać współpraca.
Pierwszy kontakt służy ustaleniom organizacyjnym i nie obejmuje analizy prawnej, oceny dokumentów ani rekomendacji co do sposobu działania.
Dla kogo pracujemy w sektorze zdrowia
Kancelaria Adwokacka Michał Ciupa i Partnerzy (MCP) w Katowicach pomaga lekarzom i innym osobom wykonującym zawody medyczne, podmiotom leczniczym i praktykom zawodowym oraz ich zarządzającym, właścicielom i inwestorom. Prowadzimy obronę i spory medyczne, wspieramy codzienną działalność placówek, reagowanie na kryzysy oraz wykonywanie obowiązków dotyczących organizacji świadczeń i ochrony danych. W sporach związanych z leczeniem pomagamy również pacjentom i ich bliskim. Łączymy praktykę karną i procesową z wiedzą z zakresu nauk o zdrowiu. Zakres pomocy ustalamy na podstawie sytuacji klienta, dokumentów i celu, który ma zostać osiągnięty. Sprawy prowadzimy także dla klientów spoza województwa śląskiego; konsultacje i pracę nad dokumentami możemy organizować zdalnie.
Lekarze i inne osoby wykonujące zawody medyczne
Pomagamy osobom, których decyzje zawodowe stały się przedmiotem skargi, roszczenia lub postępowania. Ustalamy ich sytuację procesową, przygotowujemy do czynności i prowadzimy obronę przed zarzutami związanymi z udzielaniem świadczeń. Doradzamy także przy zawieraniu kontraktów oraz organizowaniu praktyki zawodowej.
Podmioty lecznicze i praktyki zawodowe oraz osoby nimi zarządzające
Wspieramy szpitale, przychodnie i inne podmioty lecznicze, a także osoby prowadzące praktyki zawodowe. Pomagamy zarządom, kierownikom i dyrektorom podejmować decyzje dotyczące personelu, umów, dokumentacji i obowiązków placówki. Uwzględniamy zarówno interes organizacji, jak i odrębną sytuację prawną osób zarządzających.
Właściciele, wspólnicy i inwestorzy
Doradzamy przy rozpoczynaniu, reorganizacji i przejmowaniu działalności leczniczej. Analizujemy strukturę prawną przedsięwzięcia, relacje między wspólnikami oraz ryzyka wynikające z umów i sposobu funkcjonowania placówki. Przed transakcją pomagamy ustalić, jakie zobowiązania i ograniczenia mogą wpłynąć na jej warunki.
Pacjenci i ich bliscy
Pomagamy ocenić, czy dokumentacja i okoliczności leczenia dają podstawy do podjęcia działań prawnych. Wyjaśniamy dostępne drogi dochodzenia roszczeń, ich wymagania dowodowe i możliwe koszty. Przyjmowanie spraw poprzedzamy sprawdzeniem konfliktu interesów; nie reprezentujemy przeciwnych stron tego samego sporu.
Dlaczego w sprawach medycznych potrzebne jest rozumienie realiów ochrony zdrowia
Ocena, czy doszło do błędu medycznego, wymaga odtworzenia przebiegu leczenia i warunków, w których podejmowano decyzje. Znaczenie mają m.in. informacje dostępne w danym momencie, podział obowiązków w zespole, organizacja udzielania świadczeń i treść dokumentacji. Sam niekorzystny wynik leczenia nie przesądza o odpowiedzialności prawnej. Adwokat dr Michał Ciupa uzyskał w 2020 roku na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach stopień doktora w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, w dyscyplinie nauki o zdrowiu. Ukończył także studia podyplomowe z prawa medycznego i bioetyki na Uniwersytecie Jagiellońskim. W praktyce adwokackiej występuje jako obrońca i pełnomocnik lekarzy.
W pracy nad sprawą porządkujemy materiał medyczny, wskazujemy rozbieżności i przygotowujemy pytania do biegłych. Oddzielamy ocenę prawną od zagadnień wymagających wiedzy właściwej dla danej dziedziny medycyny. Jeżeli ich wyjaśnienie jest potrzebne, ustalamy zakres konsultacji specjalistycznej lub wniosku o opinię biegłego.
W czym pomagamy
Zakres pomocy obejmuje siedem powiązanych obszarów. Sprawa może dotyczyć kilku z nich, dlatego podczas pierwszego kontaktu wystarczy opisać problem i wskazać, kogo dotyczy.
Obrona lekarzy i personelu medycznego
Przygotowujemy lekarzy i inne osoby wykonujące zawody medyczne do przesłuchań, ustalając ich rolę procesową i uprawnienia. Prowadzimy obronę w postępowaniach karnych i w sprawach odpowiedzialności zawodowej oraz reprezentujemy w sporach cywilnych. Analizujemy dokumentację i opinie biegłych, przygotowujemy wnioski dowodowe i środki zaskarżenia.
Obsługa prawna podmiotów leczniczych
Wspieramy bieżącą działalność podmiotów leczniczych i praktyk zawodowych. Przygotowujemy i opiniujemy umowy, regulaminy i inne dokumenty wewnętrzne. Pomagamy w relacjach z personelem, przy kontraktowaniu i rozliczaniu świadczeń z Narodowym Funduszem Zdrowia, podczas kontroli oraz przy zakładaniu, reorganizacji i przekształcaniu działalności.
Kryzys prawny w placówce medycznej
Koordynujemy działania placówki po zdarzeniu niepożądanym, skardze pacjenta, zawiadomieniu o podejrzeniu popełnienia przestępstwa lub nagłej kontroli. Ustalamy priorytety prawne, sposób zabezpieczenia materiału, obowiązki wobec organów i ubezpieczyciela oraz zasady komunikacji. Uwzględniamy możliwą rozbieżność interesów placówki, personelu i osób zarządzających. Działania prawne nie powinny opóźniać niezbędnej pomocy medycznej ani ograniczania zagrożenia dla pacjentów.
Ryzyka karne w ochronie zdrowia
Z perspektywy osób zarządzających analizujemy ryzyka karne związane z organizacją świadczeń, prowadzeniem dokumentacji, rozliczeniami i zachowaniem tajemnicy zawodowej. Pomagamy określić zakres obowiązków i odpowiedzialności konkretnych osób oraz przygotować działania ograniczające ryzyko naruszeń. Jeżeli postępowanie już się toczy, ocenę organizacji placówki łączymy z przygotowaniem obrony.
Spory medyczne
Oceniamy roszczenia związane z leczeniem, w tym z podejrzeniem błędu medycznego, oraz dostępne dowody i możliwe sposoby zakończenia sporu. Reprezentujemy lekarzy, placówki lub pacjentów w negocjacjach, mediacjach i postępowaniach sądowych, z uwzględnieniem kwestii ubezpieczeniowych. Jeżeli zdarzenie medyczne miało miejsce w szpitalu i wiązało się ze świadczeniami finansowanymi ze środków publicznych, rozważamy również Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych. Sprawdzamy warunki tej drogi oraz jej wpływ na dochodzenie roszczeń.
Compliance w ochronie zdrowia
Pomagamy ustalić, jakie obowiązki dotyczą danej placówki, oraz wdrożyć je w jej codziennym działaniu. Wewnętrzny system zarządzania jakością i bezpieczeństwem, przewidziany w ustawie o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta, wiąże się co do zasady z wykonywaniem działalności leczniczej na podstawie umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia. Ustawa o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich wymaga standardów ochrony m.in. w placówkach medycznych, w których przebywają lub mogą przebywać małoletni, niezależnie od liczby zatrudnionych. Przy procedurze zgłoszeń wewnętrznych z ustawy o
ochronie sygnalistów uwzględnia się co do zasady próg 50 osób wykonujących pracę zarobkową, ustawowe wyjątki i zasady obliczania tej liczby. Sprawdzamy dokumenty, podział zadań i sposób wykazywania wykonania obowiązków.
Dane medyczne, RODO i cyberbezpieczeństwo
Doradzamy przy przetwarzaniu i udostępnianiu dokumentacji medycznej, monitoringu oraz umowach z dostawcami systemów informatycznych. Pomagamy ocenić naruszenie ochrony danych i związane z nim obowiązki informacyjne oraz zgłoszeniowe. Ustalamy
również, czy placówka jest podmiotem kluczowym lub ważnym w rozumieniu ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, jakie obowiązki ją obejmują i kiedy powinna je wykonać. Nasza pomoc obejmuje ocenę prawną i organizację działań we współpracy z osobami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo techniczne.
Jak pracujemy w sprawach sektora zdrowia
Rozpoznanie sytuacji i ustalenie reprezentacji
Ustalamy, czego dotyczy problem, kto potrzebuje pomocy i jaki jest oczekiwany zakres zlecenia. Sprawdzamy konflikt interesów oraz pilne terminy. Przed rozpoczęciem analizy uzgadniamy zakres pracy, sposób kontaktu i wynagrodzenie. Wyjaśniamy również, czy pomoc dla placówki może objąć daną osobę z personelu, czy potrzebna jest odrębna reprezentacja.
Dokumenty i zabezpieczenie materiału
Dobieramy dokumenty do rodzaju sprawy. Do przygotowania analizy mogą być potrzebne:
- otrzymane wezwania, pisma i rozstrzygnięcia wraz z informacją o dacie doręczenia, sygnaturze i terminie najbliższej czynności;
- chronologia zdarzeń, dokumentacja medyczna, posiadane opinie oraz korespondencja dotycząca leczenia lub zgłoszonego roszczenia;
- umowy, zakresy obowiązków, regulamin organizacyjny i właściwe procedury, a w sprawach z Narodowym Funduszem Zdrowia także dokumentacja rozliczeń i kontroli;
- polisa, ogólne warunki ubezpieczenia i korespondencja z ubezpieczycielem, jeżeli sprawa dotyczy odpowiedzialności objętej ochroną lub kosztów pomocy prawnej.
Wskazujemy, które braki trzeba uzupełnić i jaki materiał zabezpieczyć. Sposób przekazania dokumentów zawierających dane pacjentów ustalamy indywidualnie, z uwzględnieniem poufności i uprawnienia do ich udostępnienia.
Jedno zdarzenie może prowadzić do kilku postępowań
Zdarzenie związane z leczeniem może prowadzić do różnych postępowań i roszczeń. Poniższe zestawienie pokazuje, czego dotyczą poszczególne drogi. Nie wszystkie można prowadzić równolegle — ograniczenia dotyczą w szczególności Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych i dochodzenia roszczeń cywilnych.
| Rodzaj sprawy | Organ lub podmiot | Przedmiot oceny |
|---|---|---|
| Postępowanie karne | Prokurator i sąd karny | Czy konkretna osoba popełniła przestępstwo. |
| Odpowiedzialność zawodowa | Właściwe organy odpowiedzialności zawodowej; u lekarzy rzecznik odpowiedzialności zawodowej i sąd lekarski | Czy naruszono zasady etyki lub przepisy związane z wykonywaniem danego zawodu. |
| Roszczenia cywilne | Sąd cywilny; wcześniej możliwe negocjacje lub mediacja | Czy istnieją podstawy do odszkodowania, zadośćuczynienia lub renty. |
| Prawa pacjenta | Rzecznik Praw Pacjenta | Indywidualne naruszenie praw pacjenta albo praktyka naruszająca zbiorowe prawa pacjentów — w odrębnych trybach. |
| Świadczenie z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych | Rzecznik Praw Pacjenta | Czy spełniono ustawowe warunki świadczenia za zdarzenie medyczne w szpitalu. |
| Kontrola realizacji umowy | Narodowy Fundusz Zdrowia | Wykonywanie i rozliczanie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. |
| Ochrona danych osobowych | Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych | Zgodność przetwarzania danych z prawem, w tym reakcja na naruszenie ich ochrony. |
| Ochrona ubezpieczeniowa | Zakład ubezpieczeń; w razie sporu także sąd | Zakres ochrony, wypłata świadczenia i pokrycie kosztów pomocy prawnej. |
Każda z tych dróg ma własne przesłanki i zasady. Samo wszczęcie postępowania lub zgłoszenie roszczenia nie przesądza o odpowiedzialności konkretnych osób. Dlatego ustalamy, jakie postępowania już się toczą i jakie dalsze działania są możliwe.
Sprawdzamy, kto występuje w danej roli, jakie terminy biegną oraz które dokumenty i wypowiedzi mogą mieć znaczenie w innych sprawach. Odpowiedź na skargę pacjenta, wyjaśnienia personelu i stanowisko wobec ubezpieczyciela powinny opierać się na rzetelnie ustalonych faktach i uwzględniać sytuację reprezentowanego klienta.
Analiza prawna i zagadnienia wymagające wiedzy medycznej
Odtwarzamy istotne fakty i porównujemy je z dokumentami. Oceniamy podstawy roszczeń lub zarzutów, obowiązki poszczególnych osób oraz możliwe kierunki dalszych działań. Wskazujemy także okoliczności niekorzystne dla klienta i kwestie, których nie można rozstrzygnąć bez dodatkowych dowodów lub opinii.
Wybór sposobu działania
Przedstawiamy możliwe rozwiązania, ich ryzyka i przewidywany zakres pracy. Jeżeli toczy się kilka postępowań, uzgadniamy działania z uwzględnieniem ich wzajemnego wpływu.
Prowadzenie sprawy i dalsza współpraca
Realizujemy uzgodnione zlecenie i informujemy o istotnych czynnościach, nowych okolicznościach oraz decyzjach wymagających stanowiska klienta. Współpraca może obejmować jednorazową konsultację, prowadzenie określonej sprawy, projekt wdrożeniowy lub stałą obsługę. W razie zmiany zakresu uzgadniamy dalsze prace i zasady rozliczenia.
Kiedy warto skontaktować się z kancelarią
Pomoc może być potrzebna przed powstaniem sporu, w toku działalności placówki albo po otrzymaniu pierwszego pisma. W szczególności warto skonsultować sytuację, gdy:
otrzymano wezwanie na przesłuchanie lub do złożenia wyjaśnień i trzeba ustalić status procesowy, uprawnienia oraz zakres tajemnicy zawodowej;
- doszło do zdarzenia niepożądanego albo wpłynęła skarga pacjenta i potrzebne jest uporządkowanie działań prawnych oraz zabezpieczenie dokumentacji;
- Narodowy Fundusz Zdrowia lub inny organ rozpoczął kontrolę, żąda wyjaśnień albo zakwestionował prawidłowość działania placówki;
- zgłoszono roszczenie związane z leczeniem, otrzymano pozew lub ubezpieczyciel odmówił pokrycia szkody albo kosztów obrony;
- ujawniono nieuprawniony dostęp do danych pacjentów, utratę dokumentacji lub incydent informatyczny wymagający oceny obowiązków prawnych;
- planowane jest rozpoczęcie, przejęcie lub reorganizacja działalności leczniczej i trzeba ocenić skutki dla umów, personelu oraz odpowiedzialności;
- placówka wdraża lub przegląda obowiązki dotyczące jakości, ochrony małoletnich, sygnalistów, danych lub cyberbezpieczeństwa, w tym ustala swój status podmiotu kluczowego lub ważnego i właściwe terminy działania.
Jeżeli wyznaczono już termin czynności lub odpowiedzi, prosimy wskazać go przy pierwszym kontakcie.
Zespół prowadzący sprawy sektora zdrowia
Sprawy sektora zdrowia wymagają niekiedy połączenia pracy nad postępowaniem z analizą umów, organizacji placówki lub ochrony danych. Dobieramy skład zespołu do uzgodnionego zakresu pomocy. Klient wie, który adwokat prowadzi sprawę, z kim kontaktuje się w bieżących kwestiach i w jaki sposób przekazuje nowe dokumenty.
Baza wiedzy dla sektora zdrowia
W bazie wiedzy omawiamy zagadnienia dotyczące odpowiedzialności personelu, organizacji działalności leczniczej, sporów, dokumentacji i ochrony danych. Materiały pomagają rozpoznać problem oraz przygotować pytania do konsultacji. Zastosowanie przedstawionych zasad do konkretnej sprawy wymaga uwzględnienia jej faktów i właściwego stanu prawnego.
Najnowsze artykuły
Pytania i odpowiedzi
Czy można zgłosić sprawę bez pełnej dokumentacji?
Tak. Na początek potrzebujemy informacji o rodzaju sprawy, jej uczestnikach i pilnych terminach. Po ustaleniu możliwości przyjęcia zlecenia wskażemy, jakie dokumenty są niezbędne i w jakim zakresie można przeprowadzić wstępną analizę. Nie trzeba odkładać kontaktu do czasu zebrania całego materiału, zwłaszcza gdy zbliża się termin czynności.
Czy świadek może skorzystać z pomocy adwokata?
Tak. W postępowaniu karnym osoba niebędąca stroną może ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jej interesy. Nie oznacza to bezwarunkowego dopuszczenia pełnomocnika do udziału w postępowaniu; zasady oceny tej potrzeby i zaskarżenia odmowy w postępowaniu przygotowawczym określa art. 87 § 2–5 Kodeksu postępowania karnego. Od 21 lipca 2026 r. zażalenie na odmowę prokuratora rozpoznaje sąd rejonowy. Konsultacja przed przesłuchaniem pozwala omówić sytuację świadka, jego uprawnienia i obowiązki, w tym związane z tajemnicą zawodową.
Czy lekarz wezwany jako świadek musi odpowiedzieć na każde pytanie?
Nie. Samo wezwanie na przesłuchanie nie zwalnia z tajemnicy lekarskiej. Trzeba sprawdzić, czy dana informacja nadal jest nią objęta; w trybie art. 180 § 2 Kodeksu postępowania karnego o zwolnieniu decyduje sąd, po spełnieniu ustawowych przesłanek. Odrębnie świadek może uchylić się od odpowiedzi na konkretne pytanie, jeżeli odpowiedź mogłaby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo albo przestępstwo skarbowe (art. 183 § 1). Nie jest to ogólne prawo do odmowy składania zeznań. Opis zwolnienia przez sąd dotyczy tajemnicy lekarskiej. Przy innych zawodach medycznych sprawdzamy odrębnie właściwe przepisy i organ uprawniony do zwolnienia z tajemnicy.
Czy lekarza i placówkę może reprezentować ten sam adwokat?
Wspólna reprezentacja wymaga oceny zgodności interesów i pozostałych zasad wykonywania zawodu adwokata. Nie można jej prowadzić, gdy interesy reprezentowanych osób są sprzeczne. Rozbieżność może powstać np. wtedy, gdy placówka wskazuje na indywidualny błąd lekarza, a lekarz na uchybienia organizacyjne. Sam fakt, że placówka finansuje pomoc prawną, nie rozstrzyga, czy adwokat reprezentuje także członka personelu.
Czy przed konsultacją trzeba zamówić prywatną opinię medyczną?
Nie jest to warunek pierwszej konsultacji. Najpierw warto ustalić, jakie kwestie wymagają wyjaśnienia i czy dostępne dokumenty pozwalają je ocenić. Jeżeli potrzebna będzie opinia, pomożemy określić jej zakres i właściwą dziedzinę wiedzy. Prywatna opinia może wspierać przygotowanie stanowiska, ale nie jest równoznaczna z opinią biegłego powołanego w danym postępowaniu.
Czy ubezpieczyciel pokryje koszty pomocy prawnej?
Zależy to od rodzaju ubezpieczenia i okoliczności sprawy. Najpierw ustalamy, czy zdarzenie jest objęte ubezpieczeniem danej osoby czy placówki, kto zawarł umowę i czy ochrona obejmuje koszty pomocy prawnej. Podstawę ustawową stanowi art. 15 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Przepis przewiduje w obowiązkowym ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej zwrot ubezpieczającemu niezbędnych kosztów obrony w postępowaniu karnym i zastępstwa prawnego w postępowaniu cywilnym. Zwrot następuje w granicach sumy gwarancyjnej, jeżeli obrona lub zastępstwo zostały podjęte na polecenie lub za zgodą ubezpieczyciela. Nie oznacza to pokrycia kosztów adwokata w każdym postępowaniu ani automatycznego finansowania indywidualnej obrony członka personelu z polisy placówki. Przed poniesieniem kosztów warto uzgodnić z ubezpieczycielem ich zakres i warunki pokrycia. Sprawdzamy także treść umowy oraz wymagania dotyczące zgłoszenia sprawy, wyboru pełnomocnika i akceptacji wynagrodzenia.
Co trzeba sprawdzić przed złożeniem wniosku do Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych?
Przede wszystkim warunki świadczenia, termin oraz wpływ tej drogi na dochodzenie roszczeń. Wniosek do Rzecznika Praw Pacjenta można złożyć w ciągu roku od uzyskania przez wnioskodawcę wiadomości o zakażeniu biologicznym czynnikiem chorobotwórczym, uszkodzeniu ciała, rozstroju zdrowia albo śmierci pacjenta, jednak nie później niż trzy lata od zdarzenia, które wywołało ten skutek. Nie trzeba wykazywać winy konkretnej osoby, ale zdarzenie musi spełniać warunki ustawowe. Przyjęcie świadczenia oznacza zrzeczenie się roszczeń o odszkodowanie, rentę i zadośćuczynienie wynikających z tego zdarzenia w zakresie szkód ujawnionych do dnia złożenia wniosku. Znaczenie ma również to, czy toczy się lub zakończyła sprawa cywilna i czy uzyskano już rekompensatę. Dlatego przed wyborem tej drogi porównujemy jej skutki z dochodzeniem roszczeń na innych podstawach.
Czy kancelaria prowadzi sprawy spoza Katowic i województwa śląskiego?
Tak. Sposób udziału w rozprawach, przesłuchaniach i czynnościach w placówce ustalamy stosownie do sprawy; związane z tym koszty uwzględniamy w warunkach współpracy.
Skontaktuj się z kancelarią
Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa, kto potrzebuje pomocy i czy wyznaczono termin odpowiedzi, przesłuchania, rozprawy lub kontroli. Na tej podstawie ustalimy możliwość przyjęcia zlecenia i sposób dalszego kontaktu. Pierwszy kontakt służy ustaleniu możliwości i zasad współpracy; nie obejmuje analizy prawnej, oceny dokumentów ani rekomendacji co do sposobu działania. Konsultacja prawna jest odpłatna. Jej zakres i koszt potwierdzamy przed rozpoczęciem pracy. Wycena zależy od zakresu pomocy, potrzebnej analizy dokumentów i udziału w czynnościach. Odrębnie ustalamy przewidywane wydatki związane z prowadzeniem sprawy.
W pierwszej wiadomości prosimy nie przesyłać dokumentacji medycznej, danych pacjentów ani szczegółowych informacji o stanie zdrowia. Bezpieczny sposób przekazania potrzebnych materiałów ustalimy po pierwszym kontakcie. Wysłanie wiadomości nie oznacza przyjęcia sprawy ani zobowiązania kancelarii do podjęcia czynności w określonym terminie.